M-Bus Data, sayaç üreticileri için yapılmış küçük bir test programıdır. Amacı tek şeydir: elinizdeki M-Bus çevirici ile sayacınızın okunup okunmadığını hızlıca görmek. Hattaki sayaçları arayıp bulur, endeks ve sıcaklık değerlerini ekrana yazar.
Kullandığı okuma komutları, satıştaki M-Bus Sayaç Okuma Yazılımı ile aynıdır. Yani burada okunan bir sayaç, asıl programda da okunur — bu programın varlık sebebi budur.
Kurulum gerekmez; indirdiğiniz dosyaya çift tıklamanız yeterli.
M-Bus Data'yı İndir (v1.4)37 MB · Windows
M-Bus-Data.exe'ye çift tıklayın. Program açıkken çeviriciyi taksanız bile olur: COM port listesi kendiliğinden tazelenir, birkaç saniye içinde yeni port kutuda belirir. Programı kapatıp açmanız gerekmez.
Üstteki COM Port kutusundan çeviricinin portunu seçin. Hangisi olduğundan emin değilseniz kutuya sağ tıklayın: bağlı bütün portlar adlarıyla listelenir (örn. USB-SERIAL CH340 (COM8)). Baud çoğu sayaçta 2400'dür; bazı sayaçlar 9600 ister. Seçtiğiniz port bir dahaki açılışta hatırlanır.
Satır Ekle ile sayaç numarasını (8 haneli M-Bus kimliği) yazın ve TİP sütunundan sayacın türünü seçin: Kalorimetre, Sıcak Su ya da Soğuk Su. Çok sayıda sayaç varsa Toplu Ekle ile aralık verebilir ya da Excel'den kopyalayıp yapıştırabilirsiniz. Numarayı bilmiyorsanız taramayı kullanın.
Ayrı bir "bağlan" düğmesi yoktur: program COM portu okuma başlayınca kendisi açar, iş bitince kendisi kapatır. Okuma sürerken düğme Durdur'a döner; durdurduğunuz anda port serbest kalır.
Yeşil: sayaç okundu — işiniz tamam. Kırmızı: yanıt yok. Sarı: cevap geldi ama telegram çözülemedi.
Üstteki Sayaç Tara düğmesi hattaki sayaçları kendisi arar. Bulduklarını numarası, üreticisi ve tipiyle ayrı bir pencerede listeler; Bulunanları Listeye Ekle dediğinizde tabloya geçerler. İki tarama türü vardır:
Numaranın bildiğiniz baş rakamlarını yazarsınız, kalanını F (bilinmeyen hane) bırakırsınız:
Program maskeye uyan sayacı çağırır. Tek sayaç uyuyorsa cevap verir ve bulunur. Birden çok sayaç aynı anda cevap verirse hat karışır — buna çakışma denir. Program çakışmayı fark edince bir haneyi daha 0–9 diye tek tek dener ve arama ağacını daraltır. Bu, EN 13757-3 standardındaki ikincil adres arama yöntemidir.
Sayaç fabrika çıkışı birincil adresle çalışıyorsa bu tarama bulur. Program 0'dan 250'ye kadar her adrese okuma komutu gönderir; cevap veren sayacın 8 haneli numarası, üreticisi ve tipi gelen telegramın kimlik alanından okunur — tahmin edilmez.
Yüzlerce sayaçlık bir listede her seferinde baştan okumanız gerekmez:
| Komut | Ne yapar |
|---|---|
| Okumayı Başlat | Listenin tamamını sırayla okur. |
| Okunmayanları Oku | Yalnız okunamayan ve henüz hiç denenmemiş sayaçları dener; okunmuş satırlara dokunmaz. |
| Bu sayacı oku (sağ tık) |
Yalnızca tıkladığınız satırdaki sayacı okur. |
| Bu sayaçtan itibaren oku (sağ tık) |
Tıkladığınız satırdan listenin sonuna kadar okur — yarıda kalan bir okumayı sürdürmek için. |
| Yalnız seçili satırları oku (sağ tık) |
Fare ile seçtiğiniz satırları okur. |
Okunan değerler satırda görünür:
Tablonun altındaki şeritte listenin durumu durur: ilerleme çubuğu, 87 / 120 sayacı ve Toplam · Okunan · Okunamayan · Kalan dökümü. Yüzlerce sayaçlık listede nerede olduğunuzu tabloyu kaydırmadan görürsünüz.
Alt bölümde iki sekme vardır: Seçili sayacın tüm değerleri (telegramdaki bütün kayıtlar) ve Ham telegram (HEX) (temizlenmiş çerçevenin kendisi).
| Ayar | Anlamı |
|---|---|
| Deneme | Sayaç cevap vermezse kaç kez tekrar denensin. En az 2 önerilir (sebebi aşağıda). |
| Komut arası (ms) | İki komut arasında beklenecek süre. Yavaş sayaçlarda artırın. |
| Denemeler arası (ms) | Başarısız denemeden sonraki bekleme. |
| Port zaman aşımı (ms) | Seri porttan okuma zaman aşımı. |
| Önce uyut (SND_NKE) | Okumadan önce hattı susturma komutu gönderilsin mi. |
| Bitince baştan tekrarla | Listeyi sürekli döngüde okur — dayanıklılık testi için. |
Girdiğiniz sayaçlar ve ayarlar kaydedilir; programı kapatıp açtığınızda liste olduğu gibi geri gelir.
Sırayla şunlara bakın:
Çoğu sayaç 2400, bazıları 9600. Diğerini de deneyin.
Kutuya sağ tıklayıp bağlı portların adlarına bakın. Çeviricinin sürücüsü kurulu değilse port hiç görünmez.
500–800 ms yapın. Yavaş sayaçlarda çoğu sorun burada çözülür.
Program uyandırma komutunun iki biçimini (C=53 ve C=73) sırayla dener; bazı sayaçlar yalnız birine cevap verir. Deneme sayısı 1 ise ikinci biçim hiç denenmez.
Etiketteki numara ile M-Bus kimliği her sayaçta aynı olmayabilir. Sayaç Tara ile hattı arayın: sayaç kendi numarasını söyler.
Program standart M-Bus (EN 13757) komutlarını kullanır; satıştaki M-Bus Sayaç Okuma Yazılımı ile aynıdır:
Uyandırma komutunun iki biçimi vardır; farkı yalnız C alanıdır (53 / 73). Bazı sayaçlar yalnız birine cevap verir, bu yüzden program denemeler arasında ikisini sırayla gönderir.
Çerçeveden önce hatta düşen çöp baytlar (FF, 00 vb.) atılır ve atılanlar günlüğe yazılır — yani veri sessizce değiştirilmez, ne atıldığı görülebilir.
Yardım menüsünde Güncellemeleri denetle vardır: yeni sürüm varsa program indirir, parmak iziyle (SHA-256) doğrular ve kendini değiştirir. Doğrulama tutmazsa dosya silinir, güncelleme yapılmaz. Açılışta güncelleme denetle açıkken her açılışta sessizce bakar; internet yoksa hiçbir uyarı çıkmaz, program normal çalışır.
| Dosya | Nedir |
|---|---|
| M-Bus-Data.exe | Programın kendisi. Tek dosya, kurulumsuz. |
| mbus-data.ini | Exe'nin yanına yazılır: COM port, ayarlar ve sayaç listesi burada durur. Silinirse program varsayılana döner, çalışmaya devam eder. |
Programı USB bellekten de çalıştırabilirsiniz; ini dosyası yanına yazılır.