Kısa cevap
Bu bir tercih meselesi değil, tesisat meselesidir. Dairenize tek bir gidiş-dönüş borusu geliyorsa kalorimetre takılır. Her odaya ayrı dikey borudan geliyorsa (kolon tipi) kalorimetre takılacak tek bir nokta olmadığı için her radyatöre pay ölçer takılır. Önce tesisatınıza bakın, sonra cihaza.
Temel fark: biri ölçer, diğeri paylaştırır
İsimleri benzer ama yaptıkları iş aynı değil.
| Isı Pay Ölçer | Kalorimetre (Isı Sayacı) | |
|---|---|---|
| Ne ölçer | Birimsiz oransal "pay birimi" | Gerçek enerji (kWh / MJ) |
| Nereye takılır | Her radyatörün üzerine | Dairenin tesisat girişine |
| Daire başına cihaz | Radyatör sayısı kadar (5–7 adet) | Tek adet |
| Uygun tesisat | Kolon (dikey) tipi | Tek girişli (yatay/dairesel) tipi |
| Standart | EN 834 / EN 835 | EN 1434 |
| Ölçü aleti mi | Hayır, oran üretir | Evet |
| Periyodik muayene | Kanunda ayrı bir süre tanımlı değil | 5 yılda bir zorunlu |
| K faktörü gerekir mi | Evet, her radyatör için ayrı | Hayır |
| Değeri komşuyla karşılaştırma | Doğrudan yapılamaz | Yapılabilir (kWh herkeste aynı) |
| Mevcut binaya kurulum | Tesisata müdahale yok | Boru kesilir, tesisat işi gerekir |
"Pay ölçer daha az doğru" demek yanlış olur
Kalorimetre enerjiyi doğrudan ölçtüğü için daha kesin bir cihazdır, doğru. Ama gider paylaşımında amaç dairenin kaç kWh harcadığını bilmek değil, bina giderinden ne kadar pay alacağını bulmaktır. Doğru kurulmuş ve doğru K faktörü verilmiş bir pay ölçer sistemi bu işi adil biçimde yapar. Sorun cihazın kendisinde değil, çoğu zaman yanlış girilmiş K faktöründe veya eksik takılmış ölçerde çıkar.
Hangi tesisat hangisi? Nasıl anlarsınız
Kolon (dikey) tesisat — pay ölçer gerekir
- Radyatörlerin borusu duvardan, tavandan veya döşemeden dikey olarak gelir.
- Genellikle 2000'li yıllardan önce yapılmış binalarda bulunur.
- Bir üst ve alt kattaki komşunuzun radyatörü aynı dikey kolona bağlıdır.
- Dairede "buradan bütün eve su giriyor" diyebileceğiniz tek bir nokta yoktur.
Tek girişli (yatay / dairesel) tesisat — kalorimetre uygundur
- Daireye genellikle merdiven boşluğundaki bir dolaptan veya kat kolektöründen tek bir gidiş ve tek bir dönüş borusu gelir.
- Radyatörlere dağıtım daire içinden yapılır.
- Yeni binalarda standarttır.
- Kalorimetre çoğu zaman kat holündeki dolapta, daire dışındadır — okuma için eve girilmesi gerekmez.
Emin değilseniz en pratik yol: kat holündeki tesisat dolabına bakın. Orada her daire için ayrı bir sayaç varsa sisteminiz tek girişlidir.
Maliyet tarafı
Rakam vermek yanıltıcı olur — fiyatlar markaya, daire sayısına ve tesisatın durumuna göre çok değişiyor. Ama maliyetin nasıl oluştuğunu bilmek teklifleri karşılaştırmanızı sağlar:
| Kalem | Pay ölçer | Kalorimetre |
|---|---|---|
| Cihaz adedi | Radyatör sayısı kadar | Daire başına 1 |
| Montaj işçiliği | Tesisata dokunulmaz, hızlı | Boru kesme/kaynak, tesisatçı gerekir |
| Ek donanım | Termostatik vana (TS EN 215) | Filtre, küresel vana, rakor |
| Tekrarlayan gider | Pil ömrü sonunda cihaz yenileme | 5 yılda bir muayene/damga |
| Okuma hizmeti | İkisinde de dönemsel okuma + gider paylaşım belgesi ücreti | |
Teklif alırken atlanan kalem: muayene
Kalorimetre teklifi alırken 5 yıllık periyodik muayenenin kime ait olduğunu sözleşmede netleştirin. Isı Sayaçları Muayene Yönetmeliği'ne göre bu zorunlu bir işlem ve takibi yönetimde. Beşinci yıl geldiğinde 40 dairelik bir binada beklenmedik bir masraf olarak karşınıza çıkmasın.
Yüzde 70'lik kısım iki sistemde farklı hesaplanır
Yönetmeliğin 8 inci maddesi paylaşım oranını — merkezî sistemde yüzde 70 ölçüme, yüzde 30 kapalı kullanım alanına — cihazdan bağımsız olarak belirler. Ama o yüzde 70'in daireler arasında nasıl bölüneceği için madde 8/3 iki ayrı formül verir; hangisinin işleyeceği taktığınız cihaza bağlıdır.
| Adım | Isı pay ölçer | Kalorimetre |
|---|---|---|
| Dairenin okunan değeri | Her radyatörün gösterge değeri ayrı ayrı | Dönem sonu ile dönem başı kWh farkı |
| Ara işlem | Her değer kendi K faktörüyle çarpılır, daire için toplanır | Ara işlem yok, fark doğrudan kullanılır |
| Payda (bina toplamı) | Bütün dairelerin değerlendirilmiş birim toplamı | Bütün dairelerin kWh toplamı |
| Dışarıdan doğrulanabilirlik | K faktörü listesi olmadan yapılamaz | Belgedeki iki endeksle yapılabilir |
Bunun pratik sonucu şu: kalorimetreli binada bir daire sakini kendi payını gider paylaşım belgesindeki önceki ve son endeksle kontrol edebilir. Pay ölçerli binada aynı kontrol için yönetimden ayrıca K faktörü listesini istemek gerekir — çünkü bu liste, yönetmeliğin 5 inci maddesinin yedinci fıkrasında sayılan ve belgede bulunması zorunlu olan 14 bilginin arasında yer almaz. Adım adım hesap örneklerini ısı pay ölçer nasıl okunur ve kalorimetre nasıl okunur yazılarında bulabilirsiniz.
Pay ölçer takılan binada iki ek yükümlülük doğar
Kolon tipi tesisatta pay ölçer seçmek tek başına yeterli değil; yönetmelik bu sisteme iki şart daha bağlıyor:
- Her radyatör grubuna ölçer — madde 7/3. Dairenin bazı radyatörleri ölçersiz bırakılamaz. Eksik bırakılan tek bir radyatör o dairenin ölçülen tüketimini olduğundan düşük gösterir ve aradaki farkı bina geneline yayar. Kurulumu teslim alırken daire başına takılan ölçer sayısını radyatör sayısıyla karşılaştırın.
- TS EN 215 termostatik radyatör vanası — madde 5/5. Ölçer tüketimi kaydeder, tek başına düşürmez; sakinin ısıyı kısabilmesi için vana gerekir. Yönetmelik bu vanayı standardıyla birlikte zorunlu tutuyor. Kademelerin ne anlama geldiğini ve en sık yapılan hataları termostatik radyatör vanası nasıl kullanılır yazısında anlattık.
Kalorimetreli binada ek yükümlülük ölçüm tarafında değil bakım tarafındadır: sayaç bir ölçü aleti olduğu için beş yıllık periyodik muayenenin takibi bina yönetiminin üzerindedir.
Ortak noktalar
Hangi cihaz olursa olsun değişmeyen kurallar var:
- Paylaşım oranı aynı. Merkezî sistemde %70 ölçüme, %30 alana göre. Cihaz tipi bu oranı değiştirmez.
- Müdahale yasak. Yönetmelik madde 5/2, arıza ve bakım dışında kullanıcının ekipmana dokunmasını yasaklıyor.
- Arızada tahmin devreye girer. Madde 11'e göre önceki dönem veya benzer daire tüketimi esas alınır.
- İcmal ilan edilir. Madde 5/8, bina girişinde en az üç gün ilan zorunluluğu getiriyor.
- Sıcak su ayrıdır. Her iki sistemde de sıhhi sıcak su ayrı sayaçla ölçülür ve %100 tüketime göre paylaştırılır.
Okuma ve raporlama tarafı
Cihaz seçimi işin yarısı. Diğer yarısı, o cihazlardan veriyi toplayıp yönetmeliğe uygun gider paylaşım belgesi üretmek. Her iki cihaz tipi de kablolu M-Bus veya kablosuz M-Bus ile uzaktan okunabiliyor — bu sayede daireye girmek gerekmiyor ve okuma günü "evde kimse yok" sorunu ortadan kalkıyor.
Bu tarafı ayrı yazılarda ele aldık: hangi okuma cihazı hangi binaya uyar, yöneticinin yükümlülükleri ve firma seçimi, paylaşımın formülleri.
Sıkça sorulan sorular
Pay ölçer ve ısı sayacı aynı şey mi?
Hayır. Isı sayacı, yani kalorimetre, dairenin tükettiği enerjiyi kilovatsaat gibi fiziksel bir birimle ölçer ve daire girişine tek cihaz olarak takılır. Isı pay ölçer ise radyatör üzerine takılır, fiziksel enerji ölçmez, yalnızca birimsiz oransal pay birimi üretir ve her radyatöre ayrı bir cihaz gerekir. Yönetmelik ikisini ayrı ayrı tanımlar ve her biri için farklı hesap yöntemi öngörür.
Binama hangisi takılmalı?
Karar tesisat tipine göre verilir. Daireye tek bir gidiş ve dönüş borusu geliyorsa, yani tek girişli yatay tesisat varsa, girişe tek bir kalorimetre takılır. Radyatörlere ayrı ayrı dikey kolonlardan besleme geliyorsa kalorimetre takılacak tek bir nokta olmadığı için her radyatöre pay ölçer takılır. Kat holündeki tesisat dolabında her daire için ayrı sayaç varsa sisteminiz tek girişlidir.
Kalorimetre pay ölçerden daha mı doğru?
Kalorimetre enerjiyi doğrudan ölçtüğü için ölçüm hassasiyeti daha yüksektir. Ancak gider paylaşımında amaç dairenin kaç kilovatsaat harcadığını bilmek değil, bina giderinden alacağı payı bulmaktır. Doğru monte edilmiş ve doğru K faktörü tanımlanmış bir pay ölçer sistemi bu işi adil şekilde yapar. Pay ölçer sistemlerinde görülen sorunlar genellikle cihazdan değil, yanlış girilen K faktöründen veya eksik takılan ölçerden kaynaklanır.
Pay ölçerden kalorimetreye geçebilir miyim?
Geçiş ancak tesisat tek girişli hale getirilirse mümkündür. Kolon tipi tesisatta kalorimetre takılacak tek bir nokta bulunmadığı için önce dairenin borulamasının yenilenmesi gerekir; bu, daire içinde kırım gerektiren kapsamlı bir tadilattır. Bina genelinde alınacak bir karar olduğu için kat malikleri kurulunda görüşülmesi gerekir.
Her iki sistemde de ortak pay ödenir mi?
Evet. Yönetmeliğin 8 inci maddesine göre merkezî ısıtma sistemlerinde toplam giderin yüzde 30'u ortak kullanım mahalleri, sistem kayıpları, asgari ısınma ve işletme giderleri olarak kapalı kullanım alanına göre paylaştırılır. Bu oran cihaz tipine göre değişmez; pay ölçer de kalorimetre de yalnızca kalan yüzde 70'lik kısmın nasıl bölüneceğini belirler.
Pay ölçerin de muayene süresi var mı?
Isı sayaçları için 6 Temmuz 2018 tarihli Isı Sayaçları Muayene Yönetmeliği ile 5 yıllık periyodik muayene süresi belirlenmiştir. Isı pay ölçerler fiziksel bir büyüklüğü ölçmedikleri için bu yönetmeliğin konusu değildir. Bununla birlikte yönetmeliğin 6 ncı maddesi ölçüm ekipmanının Ölçüler ve Ayar Kanunu'na uygun olmasını ve muayene ile kalibrasyonun düzenli yapılmasının kontrolünü bina yönetiminin sorumluluğuna verir. Pay ölçerlerde pratikte belirleyici olan, üreticinin bildirdiği pil ve servis ömrüdür.
Kaynaklar
- Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmelik — Resmî Gazete, 14/4/2008, sayı 26847 (mükerrer); madde 3, 5, 6, 7, 8 ve 11.
- Isı Sayaçları Muayene Yönetmeliği — 6/7/2018.
- EN 834, EN 835 — Isı pay ölçerler. EN 1434 — Isı sayaçları. TS EN 215 — Termostatik radyatör vanaları.
- 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir.
Sayaç okuma ve gider paylaşımını kolaylaştıralım
Apartman ve site yönetimleri ile ölçüm firmaları için M-Bus ve wM-Bus sayaç okuma yazılımları, dönüştürücüler ve gider paylaşım çözümleri.
Ürünleri İncele Teklif Al
Popüler Makaleler
