Kısa cevap
15 derece kuralı bir ödeme kuralı değil, bir sıcaklık ayarı kuralıdır. Yönetmelik, merkezi sistemle ısıtılan dairelerdeki sıcaklığın en az 15 °C olacak şekilde ayarlanmasını ister. Boş ya da kullanılmayan bir daire de ısınma giderine katılır: toplam ısıtma giderinin %30'luk sabit kısmından kapalı kullanım alanı oranında payını öder, üstüne varsa ölçülen tüketiminin bedelini öder. Yani "peteğimi kapattım, hiç ödemem" diye bir seçenek yoktur.
15 derece kuralı tam olarak ne diyor?
Kuralın kaynağı, 14 Nisan 2008 tarihli ve 26847 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmeliktir. İlgili hüküm 5 inci maddenin altıncı fıkrasıdır:
Cümlenin tamamı bu kadar. Dikkat edilmesi gereken üç şey var:
- Bu bir tavan değil, taban. Daireyi 15 °C'de tutma mecburiyeti yok; 15 °C'nin altına düşürmeme mecburiyeti var. İsteyen 22 °C'de oturur, tüketimi kadar öder.
- Ödemeyle ilgili tek kelime geçmiyor. Ne kadar ödeneceği 8 inci maddede düzenlenmiştir; 15 °C hükmü sıcaklık ayarıyla ilgilidir.
- Kapsam merkezi sistemle ısıtılan bağımsız bölümlerdir. Bireysel kombili dairelerde böyle bir mecburiyet yoktur.
Neden 15 °C? Keyfî bir sayı değil
Bir daireyi tamamen soğuk bırakmak, yalnızca o daireyi ilgilendiren bir tercih değildir. Sebepleri sırayla:
- Komşudan ısı çalar. Isı, sıcaktan soğuğa akar. Tamamen kapatılmış bir daire, altındaki ve yanındaki dairelerden duvar ve döşeme üzerinden ısı çeker. O komşular aynı sıcaklığı yakalamak için daha çok yakar ve faturayı onlar öder.
- Tesisatı dondurur. Sıfırın altına düşen bir dairede su tesisatı ve radyatör donup patlayabilir; hasar bütün bloğa yayılır.
- Yoğuşma ve küf yapar. Sürekli soğuk yüzeylerde nem yoğuşur; duvarda küf, sıvada ve boyada kalıcı hasar oluşur.
- Kazanı verimsiz çalıştırır. Bina içinde büyük sıcaklık farkları oluşması dengeleme ve dağıtımı bozar, toplam yakıt tüketimini artırır.
En sık yapılan hata: "15 derece kuralı = %30 öderim"
Bu iki ayrı hüküm, birbirine karıştırılıyor
İnternetteki pek çok kaynak 15 °C hükmünü doğrudan "%30 ödeme" kuralı gibi anlatıyor. Doğru değil. %30, yönetmeliğin 8 inci maddesinden gelir ve dairenin boş olup olmamasıyla ilgisi yoktur — dolu dairelerin faturasında da aynı %30 vardır. 15 °C ise 5 inci maddedeki sıcaklık ayarı hükmüdür. İkisinin bağlantısı şudur: 8 inci madde, %30'luk kısmın içine açıkça "asgari ısınma" giderini de koyar. Yani binayı 15 °C'nin altına düşürmeden tutmanın maliyeti, herkesin alanı oranında paylaştığı sabit kısmın içindedir.
Peki boş daire gerçekte ne öder?
Yönetmeliğin 8 inci maddesinin birinci fıkrası, merkezi sistemlerde giderin ikiye bölündüğünü söyler:
| Giderin kısmı | Oranı | Neye göre paylaşılır | Boş daire öder mi? |
|---|---|---|---|
| Ölçülen tüketim | %70 | Isı ölçer / ısı sayacı okumasına göre | Ölçtüğü kadar. Peteği kısıksa çok az. |
| Sabit pay (ortak alan, sistem kaybı, asgari ısınma, işletme) | %30 | Kapalı kullanım alanı (m²) oranında | Evet, tamamen. Tüketimden bağımsızdır. |
Bölgesel ısıtma sistemine bağlı binalarda oran farklıdır. Yönetmeliğin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre bu binalarda sabit kısım %30 değil %20'dir. Jeotermal kaynaklı sistemlerde ise 9 uncu maddede ayrı bir hesap tarif edilmiştir. Faturanızdaki oranın binanızın sistemine uyduğunu kontrol edin.
Örnek hesap: boş dairenin faturası
Varsayımlar
1. Sabit payın hesabı (%30)
2. Tüketim payının hesabı (%70)
Aynı bina ve aynı metrekarede, tüketimi bina toplamının %1'i olan dolu bir daire ise 300 + 700 = 1.000 TL öderdi. Aradaki fark tamamen ölçülen tüketimden gelir; 300 TL'lik sabit pay ikisinde de aynıdır.
Rakamlar örnektir. Kendi binanızın gerçek tutarını görmek için gider paylaşım belgenizdeki bina toplam gideri, toplam alan ve kendi ölçer okumanızı yerine koymanız yeterlidir.
Peteği tamamen kapatmak ne getirir, ne götürür?
Vanayı tamamen kapatmak yasak değildir, ama beklenen sonucu vermez ve iki riski vardır:
- Faturanın %30'luk kısmı zaten düşmez. Yukarıdaki örnekte 300 TL her hâlükârda ödenir.
- Yönetmeliğe aykırıdır. 5 inci maddenin altıncı fıkrası sıcaklığın asgari 15 °C'ye ayarlanmasını ister. Ayrıca aynı maddenin ikinci fıkrası, arıza ve bakım hâlleri dışında kullanıcının ölçüm ekipmanına müdahale edemeyeceğini açıkça yazar.
- Küf ve donma hasarı size kalır. Kendi daireniz içindeki hasardan siz sorumlu olursunuz.
Sıfır tüketim gösteren daireler tartışmalı bir alan
Uygulamada bazı ölçüm firmaları, tüketimi sıfır görünen daireye blok ortalaması üzerinden pay yazıyor. Yönetmeliğin 11 inci maddesi, payın ortalamaya göre belirlenmesine yalnızca ekipmanın arızalanması veya doğru ölçüm yapamaması hâlinde izin verir; kullanıcının vanayı kendi isteğiyle kapatması bu maddede sayılmamıştır. Böyle bir uygulamayla karşılaşırsanız önce yönetimden hesabın hangi maddeye dayandığını yazılı isteyin. Anlaşmazlık sürerse konu kat malikleri kurulunun ve gerekirse sulh hukuk mahkemesinin işidir.
Yönetici ve ölçüm firması açısından yükümlülükler
| Yükümlülük | Dayanağı | Kim yapar |
|---|---|---|
| Dairelerin en az 15 °C'ye ayarlanabilmesini sağlamak | Madde 5/6 | Bina yönetimi |
| TS EN 215'e uygun termostatik radyatör vanası kullanmak | Madde 5/5 | Bina sahibi / yönetim |
| Tüketimi aylık veya belirli dönemlerde ölçüp gider paylaşım belgesi düzenlemek | Madde 5/3 | Yönetim veya yetkilendirilmiş ölçüm şirketi |
| Paylaşım icmalini bina girişinde en az 3 gün ilan etmek | Madde 5/8 | Yönetim / ölçüm şirketi |
| Ölçüm ekipmanının muayene ve kalibrasyonunu takip etmek | Madde 6/3 | Bina sahibi / yönetim / enerji yöneticisi |
| Havuz, sauna, kapıcı dairesi gibi mahallerde tüketimi ölçmek | Madde 5/4 | Yönetim |
Gider paylaşım belgesinde bulunması gereken bilgiler de 5 inci maddenin yedinci fıkrasında tek tek sayılmıştır: okuma tarihleri, önceki ve son ölçüm değerleri, fark tüketim, ısıtma gider hesaplama çizelgesi, sarfiyat ve sabit paylaşım oranları ile bunlara karşılık gelen tutarlar. Belgenizde bu kalemler yoksa yönetimden tamamlanmasını isteyebilirsiniz.
Devamı: cihazınız ne ölçüyor?
Buradaki hesabın girdisi, dairenizdeki ölçüm cihazının ürettiği değerdir. O değerin nasıl oluştuğunu bilmek faturayı anlamanın diğer yarısıdır: radyatöre takılan cihaz için ısı pay ölçer nedir, nasıl okunur, daire girişindeki sayaç için kalorimetre rehberi, ikisinin farkı içinse pay ölçer mi kalorimetre mi yazımıza bakabilirsiniz. Faturanız beklediğinizden yüksek geldiyse 12 maddelik kontrol listemiz işinizi görür.
Sıkça sorulan sorular
Merkezi sistemde 15 derece kuralı nedir?
Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmelik'in 5 inci maddesinin altıncı fıkrası, merkezi sistemle ısıtılan bağımsız bölümlerdeki mahal sıcaklıklarının asgari 15 santigrat derece olacak şekilde ayarlanmasını öngörür. Bu bir alt sınırdır; daireyi daha sıcak tutmak serbesttir, daha soğuk bırakmak ise yönetmeliğe aykırıdır.
Boş daire merkezi ısıtma parası öder mi?
Evet. Yönetmeliğin 8 inci maddesine göre merkezi sistemlerde toplam ısıtma giderinin yüzde 30'u ortak kullanım mahalleri, sistem kayıpları, asgari ısınma ve işletme giderleri olarak bağımsız bölümlerin kapalı kullanım alanı oranında paylaştırılır. Bu kısım tüketimden bağımsızdır ve boş dairenin de payına düşer. Kalan yüzde 70 ise ölçülen tüketime göre bölünür; boş dairede bu tutar düşük olur ama sabit pay her hâlükârda ödenir.
Merkezi ısıtmada 15 derece hesaplaması nasıl yapılır?
15 derecenin kendisi bir hesaplama formülü değildir; sıcaklık ayarına ilişkin bir alt sınırdır. Fatura hesabı 8 inci maddeye göre yapılır: toplam gider ikiye ayrılır, yüzde 30'u kapalı kullanım alanı oranında, yüzde 70'i ölçülen tüketim oranında paylaştırılır. Örneğin bina gideri 100.000 TL, toplam alan 10.000 metrekare ve dairenin alanı 100 metrekare ise, dairenin sabit payı 30.000 çarpı 100 bölü 10.000 işleminden 300 TL çıkar; buna ölçülen tüketim payı eklenir.
Peteklerimi tamamen kapatırsam hiç ödemez miyim?
Hayır. Vanaları kapatmak yalnızca ölçülen tüketime dayalı yüzde 70'lik kısmı azaltır; kapalı kullanım alanına göre paylaştırılan yüzde 30'luk sabit kısım ödenmeye devam eder. Ayrıca sıcaklığın 15 derecenin altına düşürülmesi yönetmeliğe aykırıdır ve dairede yoğuşma, küf ile donma hasarı riskini artırır.
Bölgesel ısıtmada da oran yüzde 30 mu?
Hayır. Yönetmeliğin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre bölgesel ısıtma sistemlerinde toplam ısıtma giderlerinin yüzde 20'si asgari ısınma, ortak kullanım mahalleri, sistem kayıpları ve işletme giderleri olarak kapalı kullanım alanına göre paylaştırılır. Kalan yüzde 80 ölçülen tüketime göre bölünür.
Sıcak su gideri de yüzde 70 ve yüzde 30 diye mi bölünür?
Hayır. Yönetmeliğin 8 inci maddesinin dördüncü fıkrasına göre merkezi sıhhi sıcak su sistemlerinde toplam sıcak su gideri, kullanıcıların ölçülen sıcak su tüketimlerine göre paylaştırılır. Sıcak suda ısıtmadaki gibi sabit bir pay öngörülmemiştir.
Isı ölçerim arızalanırsa payım nasıl belirlenir?
Yönetmeliğin 11 inci maddesine göre ekipmanın arızalanması veya doğru ölçüm yapamaması nedeniyle pay belirlenemiyorsa, o bağımsız bölümün daha önceki benzer dönemlerdeki tüketimi ya da aynı dönemde benzer bağımsız bölümlerin tüketimi esas alınarak pay belirlenir. Bu belirlemeyi bina yöneticisi, bina yönetim kurulu, enerji yöneticisi veya yetkilendirilmiş ölçüm şirketi yapar.
Daire içinde kiracı değişirse okuma ne olur?
Yönetmeliğin 11 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre değişim tarihinde ara okuma yapılır ve dönem sonunda iki ayrı gider paylaşım belgesi düzenlenir. Ara okuma mümkün değilse paylaşım, bağımsız bölümün kullanım gün sayısına göre yapılır.
Kaynaklar
- Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmelik — Resmî Gazete, 14/4/2008, sayı 26847 (mükerrer). Değişiklikler: 31/7/2009 (27305) ve 8/7/2019 (30825 mükerrer).
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu, madde 42 (yönetmeliğin dayanağı).
- 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu.
- TS EN 215 — Termostatik radyatör vanaları standardı.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Somut uyuşmazlıklarda binanızın yönetim planı ve varsa mahkeme kararları belirleyicidir.
Sayaç okuma ve gider paylaşımını kolaylaştıralım
Apartman ve site yönetimleri ile ölçüm firmaları için M-Bus ve wM-Bus sayaç okuma yazılımları, dönüştürücüler ve gider paylaşım çözümleri.
Ürünleri İncele Teklif Al
Popüler Makaleler
