Özetle
Merkezi ısıtmada bina faturası ikiye bölünür: %70'i ölçülen tüketime, %30'u kapalı kullanım alanına göre paylaştırılır. Bölgesel ısıtmada sabit kısım %20'dir. Sıhhi sıcak su ise tamamen ölçülen tüketime göre bölünür. Aşağıda her birinin formülü ve rakamlı örneği var.
Hesabın dayanağı
Paylaşım keyfî değildir; 14/4/2008 tarihli ve 26847 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmelikin 8 inci maddesinde formülleriyle birlikte tarif edilmiştir. Yönetmelik, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 42 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
| Sistem | Ölçülen tüketime göre | Kapalı kullanım alanına göre | Dayanağı |
|---|---|---|---|
| Merkezî ısıtma | %70 | %30 | Madde 8/1 |
| Bölgesel ısıtma | %80 | %20 | Madde 8/2 |
| Merkezî sıhhi sıcak su | %100 | — | Madde 8/4 |
%70–%30 mü, %80–%20 mi?
İnternette bu iki oran sık sık birbirinin yerine kullanılıyor ve insanlar faturalarını yanlış oranla kontrol ediyor. İkisi de doğrudur ama farklı sistemler için: binanız kendi kazan dairesinden ısınıyorsa merkezî sistemdir ve %70–%30 geçerlidir. Isı, bölgedeki ortak bir merkezden dağıtılıyor ve size satılıyorsa bölgesel sistemdir; orada sabit kısım %20'dir. Hangisi olduğunu bilmiyorsanız gider paylaşım belgenizde ya da yönetimden öğrenebilirsiniz.
Sabit kısım (%30) neyin karşılığı?
Yönetmelik bu kısmın içine dört kalemi açıkça koyar:
- Ortak kullanım mahalleri — merdiven sahanlığı, giriş holü, ısıtma merkezi gibi yerler. Yönetmeliğin 5 inci maddesinin dördüncü fıkrası bu mahallerde tüketimin ölçülmeyeceğini söyler.
- Sistem kayıpları — kazandan dairelere giden borularda kaybolan ısı.
- Asgari ısınma — binanın 15 °C'nin altına düşmeden tutulmasının maliyeti.
- İşletme giderleri — sistemin çalıştırılmasına ilişkin giderler.
Bu dört kalem kimsenin dairesinde ölçülemediği için tüketime bağlanamaz; bu yüzden kapalı kullanım alanı oranında paylaştırılır. Havuz, sauna ve kapıcı dairesi gibi tüketimi yüksek mahaller ise istisnadır: 5 inci maddenin dördüncü fıkrası bunlarda ölçüm yapılmasını mecburi tutar.
Formüller
Yönetmeliğin 8 inci maddesinde kullanılan simgeler şunlardır:
Isı sayacı kullanılıyorsa
Isı sayacı, daireye giren ısı enerjisini debi ve sıcaklık farkına göre doğrudan ölçer. Dairede tek bir sayaç bulunur.
Formül
Isı ölçer (pay ölçer) kullanılıyorsa
Isı ölçer, radyatörün üzerine takılır ve o radyatörün harcadığı enerjiyi oransal olarak kaydeder. Yönetmeliğin 7 nci maddesinin üçüncü fıkrası, dairedeki her radyatör grubuna ölçer takılmasını ve ölçümün bütün ölçerlerden yapılmasını şart koşar. Dolayısıyla dairenin değeri, içindeki bütün ölçerlerin toplamıdır.
Formül
Adım adım örnek hesap
Bina bilgileri
3 numaralı dairenin bilgileri
1. Dairenin toplam ölçer değeri
2. Tüketim payı (%70)
3. Sabit pay (%30)
Kontrol: paylaşım doğru mu?
Hesabınızın tutarlı olup olmadığını iki basit kontrolle anlarsınız:
- Bütün dairelerin payları toplamı, bina toplam giderine eşit olmalıdır. Fazla veya eksik çıkıyorsa ya bir daire hesaba katılmamıştır ya da alan listesi güncel değildir.
- Sabit payların toplamı, bina giderinin tam %30'u olmalıdır. Yukarıdaki örnekte 72.000 TL. Bu tutar aşılıyorsa fazla tahsilat var demektir.
Sıhhi sıcak su nasıl hesaplanır?
Sıcak suda sabit pay yoktur; yönetmeliğin 8 inci maddesinin dördüncü fıkrası giderin tamamen ölçülen tüketime göre paylaştırılmasını öngörür.
Formül
Örnek
Sıcak suyu üreten sistem merkezi ısıtmaya bağlıysa, önce sıcak suyun tükettiği yakıt miktarı ayrıştırılır; kalan tüketim ısıtmanın payı sayılır. Bu ayrıştırmanın hesabı yönetmeliğin 8 inci maddesinin beşinci fıkrasında verilmiştir ve tüketilen sıcak su hacmi, su sıcaklığı ile yakıtın alt ısıl değerini kullanır.
Özel durumlar
| Durum | Nasıl işlem görür | Madde |
|---|---|---|
| Ölçüm ekipmanı arızalı | Aynı dairenin önceki benzer dönem tüketimi veya benzer dairelerin aynı dönemdeki tüketimi esas alınır | 11/1 |
| Dönem içinde kullanıcı değişimi | Değişim tarihinde ara okuma yapılır, iki ayrı belge düzenlenir. Ara okuma yapılamazsa kullanım gün sayısına göre bölünür | 11/2 |
| Ön ödemeli ısı sayacı | 5/7 ve 8 inci madde uygulanmayabilir | 9/1 |
| Jeotermal kaynaklı sistem | Ana sayaç ile daire sayaçları toplamı arasındaki fark, alan oranında paylaştırılır | 9/2 |
| Binada farklı ölçüm ekipmanları bir arada | Önce toplam tüketim ölçülür, sonra aynı ekipmanla ölçülen kullanıcı gruplarının payları bulunur | 7/5 |
Gider paylaşım belgesinde neler bulunmak zorunda?
Yönetmeliğin 5 inci maddesinin yedinci fıkrası, belgede yer alacak bilgileri tek tek sayar. Yöneticiler için kontrol listesi:
- Kullanıcının adı-soyadı ve adresi
- Bağımsız bölümün mahalleri ve alan bilgileri
- Paylaşım dönemi, ölçüm okuma tarihi, belge düzenleme tarihi, son ödeme tarihi
- Önceki ölçüm değeri, son ölçüm değeri ve aradaki fark
- Isıtma ve sıhhi sıcak su gider hesaplama çizelgeleri ile toplam çizelge
- Bina aylık toplam gideri ve bunun ısıtma / sıcak su hazırlama olarak ayrılmış tutarları
- Sarfiyat ve sabit paylaşım oranları ile bunlara karşılık gelen tutarlar
Ayrıca 5 inci maddenin sekizinci fıkrası, paylaşım bildirimleri icmalinin bina girişindeki ilan panosunda en az üç gün ilan edilmesini zorunlu kılar.
Hesabı elle mi, yazılımla mı?
Formüller basit görünüyor ama iş 40 dairelik bir binada her radyatörün ölçerini okuyup toplamaya, alan listesini güncel tutmaya, kiracı değişiminde ara okuma yapmaya ve her daireye ayrı belge üretmeye gelince elle takip hataya çok açık hale geliyor. Yönetmeliğin 10 uncu maddesi, yetkilendirilmiş ölçüm şirketlerinden 1000 bağımsız bölümün bir aylık değerlerini en fazla 5 iş günü içinde okuyup teslim edebilecek kapasite ister ve ölçülen verilerin en az 5 yıl dijital ortamda saklanmasını şart koşar. Bu ölçekte bir işi tabloyla yürütmek pratik değildir.
Sayaçlardan verinin otomatik toplanması için kullanılan M-Bus ve kablosuz M-Bus protokollerini ayrıca anlattık: M-Bus protokolü nedir ve kablosuz M-Bus'ın avantajları. Okuma yazılımı seçerken nelere bakılacağını sayaç okuma programı rehberimizde bulabilirsiniz.
Devamı
Formüllerdeki S değerini üreten cihazları ayrı ayrı anlattık: ısı pay ölçer ve kalorimetre (ısı sayacı). Hangisinin hangi binaya uyduğu karşılaştırma yazısında. Sıcak suyun neden farklı hesaplandığını sıcak su gider paylaşımı yazısında, faturası yüksek gelenler için kontrol listesini bu yazıda bulabilirsiniz.
Formüldeki sabit payın bölündüğü metrekarenin tapudaki arsa payı olmadığını, bunun ayrı bir tanım olduğunu kapalı kullanım alanı nedir yazımızda anlattık. Hesabın sonucunda elinize geçen kâğıdı satır satır okumak için gider paylaşım belgesinde bulunması zorunlu 14 bilgi listesine bakabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Merkezi ısıtma gider paylaşımı nasıl hesaplanır?
Binanın toplam ısıtma gideri ikiye ayrılır. Yüzde 70'i bağımsız bölümlerin ölçülen ısı tüketimi oranında, yüzde 30'u ise kapalı kullanım alanı oranında paylaştırılır. Bir dairenin payı, bu iki tutarın toplamıdır. Formül olarak: P1 eşittir M çarpı 0,70 çarpı S bölü St; P2 eşittir M çarpı 0,30 çarpı A bölü At; toplam pay P eşittir P1 artı P2.
Isı ölçer ile ısı sayacı arasındaki fark nedir?
Isı sayacı, daireye giren ısıtma hattından geçen ısı enerjisini debi ve sıcaklık farkına göre ölçer ve dairede tek bir cihaz bulunur. Isı ölçer ise radyatörün üzerine takılır ve o radyatörün harcadığı enerjiyi oransal olarak kaydeder; bu yüzden dairedeki her radyatör grubuna bir ölçer takılması gerekir. Hesapta ısı sayacında tek değer, ısı ölçerde dairedeki bütün ölçerlerin toplamı kullanılır.
Ortak alan payı en fazla yüzde kaç olabilir?
Merkezî ısıtma sistemlerinde toplam ısıtma giderinin yüzde 30'u ortak kullanım mahalleri, sistem kayıpları, asgari ısınma ve işletme giderleri olarak kapalı kullanım alanına göre paylaştırılır. Bölgesel ısıtma sistemlerinde bu oran yüzde 20'dir. Bu oranların üzerinde bir sabit pay alınması yönetmeliğe aykırıdır.
Sıcak su giderinde de ortak pay var mı?
Hayır. Yönetmeliğin 8 inci maddesinin dördüncü fıkrasına göre merkezî sıhhi sıcak su sistemlerinde toplam gider, kullanıcıların ölçülen sıcak su tüketimlerine göre paylaştırılır. Isıtmadaki gibi alan oranında dağıtılan sabit bir pay öngörülmemiştir.
Paylaşım listesi sakinlere duyurulmak zorunda mı?
Evet. Yönetmeliğin 5 inci maddesinin sekizinci fıkrasına göre aylık veya belirli dönemlerde hazırlanan paylaşım bildirimleri icmali, bina girişindeki ilan panosunda en az üç gün süreyle liste halinde ilan edilir. Bu görev bina sahibi, yönetici, yönetim kurulu, enerji yöneticisi veya yetkilendirilmiş ölçüm şirketine aittir.
Faturamın yanlış hesaplandığını düşünüyorum, ne yapmalıyım?
Önce gider paylaşım belgenizde yönetmeliğin 5 inci maddesinin yedinci fıkrasında sayılan bilgilerin bulunup bulunmadığını kontrol edin; özellikle önceki ve son ölçüm değerleri ile sarfiyat ve sabit paylaşım oranlarını. Ardından bütün dairelerin sabit paylarının toplamının bina giderinin yüzde 30'unu aşmadığını doğrulayın. Uyuşmazlık sürerse konu kat malikleri kurulunda görüşülür, çözülmezse sulh hukuk mahkemesine taşınabilir.
Kaynaklar
- Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmelik — Resmî Gazete, 14/4/2008, sayı 26847 (mükerrer); madde 5, 6, 7, 8, 9, 10 ve 11. Değişiklikler: 31/7/2009 (27305), 8/7/2019 (30825 mükerrer).
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu, madde 42.
- 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu (ölçüm ekipmanının muayene ve kalibrasyonu).
Örneklerdeki rakamlar hesabın işleyişini göstermek içindir. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir.
Sayaç okuma ve gider paylaşımını kolaylaştıralım
Apartman ve site yönetimleri ile ölçüm firmaları için M-Bus ve wM-Bus sayaç okuma yazılımları, dönüştürücüler ve gider paylaşım çözümleri.
Ürünleri İncele Teklif Al
Popüler Makaleler
